Trang chủ / Tin tức Sự kiện /

Vắc-xin COVID-19 (coronavirus): Những sự thật có thể bạn chưa biết Thứ Sáu, 08/05/2020

 

Nghiên cứu vắc-xin phòng chống COVID-19

Vi rút corona là một họ vi rút gây ra các bệnh như cảm lạnh thông thường, hội chứng hô hấp cấp (SARS) và hội chứng hô hấp Trung Đông (MERS). COVID-19 được gây ra bởi một loại virus có quan hệ gần với vi rút gây bệnh SARS . Vì lý do này, các nhà khoa học đã đặt tên cho virus mới là SARS-CoV-2 .

Mặc dù việc phát triển vắc-xin có thể sẽ phải mất nhiều năm, nhưng các nhà nghiên cứu không phải bắt đầu từ con số không để phát triển vắc-xin COVID-19. Các nghiên cứu trước đây về vắc-xin SARS và MERS đã định hình được các phương pháp tiềm năng.

Các coronavirus có cấu trúc giống như gai trên bề mặt của chúng được gọi là protein S. (Các gai tạo ra hình dạng giống như quầng sáng (corona), hoặc giống vương miện, tên của chủng virus này được đặt dựa theo vẻ bề ngoài.) Protein S gắn vào bề mặt tế bào con người. Một loại vắc-xin nhắm vào protein này sẽ ngăn nó liên kết với tế bào con người và ngăn chặn vi-rút sinh sản.

 

Thách thức trong nghiên cứu vắc-xin coronavirus

Các nghiên cứu trước đây về vắc-xin coronavirus cũng đã xác định được một số thách thức trong việc phát triển vắc-xin COVID-19 , bao gồm:

  • Đảm bảo vắc-xin an toànTrước đây rất nhiều mẫu vắc-xin điều trị SARS đã được thử nghiệm trên động vật. Hầu hết các loại vắc-xin đều có thể tăng khả năng sống sót ở động vật nhưng không giúp ngăn ngừa lây nhiễm. Một số vắc-xin còn gây ra các biến chứng, chẳng hạn như tổn thương phổi. Vì vậy vắc xin COVID-19 cần phải được kiểm tra kỹ lưỡng để đảm bảo an toàn cho con người.
  • Giúp bảo vệ lâu dài. Sau khi bị nhiễm coronavirus, việc tái nhiễm cùng một loại virus - thường sẽ nhẹ hơn và chỉ xảy ra ở một bộ phận người bệnh - có thể xuất hiện sau một vài tháng hoặc nhiều năm. Một loại vắc-xin COVID-19 hiệu quả cần cung cấp cho mọi người khả năng miễn nhiễm lâu dài.
  • Bảo vệ người già. Những người trên 50 tuổi có nguy cơ mắc COVID-19 nghiêm trọng cao hơn . Nhưng tác dụng của vắc xin lên người già thường không tốt như với người trẻ tuổi. Một loại vắc-xin COVID-19 lý tưởng sẽ hoạt động tốt cho nhóm tuổi này.

 

Con đường phát triển và sản xuất vắc-xin COVID-19

Các cơ quan y tế toàn cầu và các nhà phát triển vắc-xin hiện đang hợp tác để hỗ trợ công nghệ cần thiết để sản xuất vắc-xin. Một số phương pháp đã từng được sử dụng trước đây để sản xuất vắc-xin, nhưng một số khác thì lại khá mới.

Vắc-xin sống

Vắc-xin sống sử dụng virus gây bệnh đã được làm suy yếu. Loại vắc-xin này thúc đẩy phản ứng miễn dịch mà không gây bệnh. Thuật ngữ suy yếu có nghĩa là khả năng gây bệnh của vắc-xin đã bị yếu đi.

Vắc-xin sống đã được sử dụng để phòng ngừa bệnh sởi, quai bị, rubella, đậu mùa và thủy đậu. Do đó, một số phòng thí nghiệm đã được xây dựng để phát triển các loại vắc-xin này.

Tuy nhiên, vắc-xin virus sống thường cần được thử nghiệm an toàn trên diện rộng. Một số virus sống có thể truyền sang những người không được tiêm chủng. Đây là điều đáng quan ngại với những người có hệ thống miễn dịch yếu.

Vắc-xin bất hoạt

Vắc-xin bất hoạt sử dụng các tác nhân gây bệnh đã bị làm cho bất hoạt (không hoạt động). Loại vắc-xin này gây ra phản ứng miễn dịch nhưng không gây bệnh. Vắc-xin bất hoạt được sử dụng để phòng ngừa cúm, viêm gan A và bệnh dại.

Tuy nhiên, vắc-xin bất hoạt có thể không tạo được sự bảo vệ mạnh như vắc-xin sống. Loại vắc-xin này cần sử dụng nhiều liều, liều sau mạnh hơn liều trước, để cung cấp khả năng miễn dịch lâu dài. Để sản xuất các loại vắc-xin này có thể cần phải xử lý một lượng lớn vi-rút truyền nhiễm.

Vắc-xin biến đổi gen

Loại vắc-xin này sử dụng virus RNA hoặc DNA biến đổi gen tạo ra bản sao của protein S. Những bản sao này kích hoạt một phản ứng miễn dịch với virus. Với phương pháp này, không cần phải xử lý virus truyền nhiễm. Trong khi vắc-xin biến đổi gen đang được nghiên cứu, không có loại nào được cấp phép sử dụng cho con người.

 

Thời gian phát triển vắc-xin

Để phát triển vắc-xin có thể sẽ mất nhiều năm. Nhất là khi vắc-xin có liên quan đến các công nghệ mới chưa được thử nghiệm về an toàn hoặc thích nghi để cho phép sản xuất hàng loạt.

Tại sao phải mất quá nhiều thời gian như vậy? Đầu tiên, vắc-xin được thử nghiệm trên động vật để xem nó có hoạt động và có an toàn không. Thử nghiệm này phải tuân theo các hướng dẫn nghiêm ngặt từ phòng thí nghiệm và thường mất từ ​​ba đến sáu tháng. Việc sản xuất vắc-xin cũng phải tuân theo các bước thực hành chất lượng và an toàn.

Tiếp đến là thử nghiệm ở người. Các thử nghiệm lâm sàng nhỏ ở giai đoạn I đánh giá sự an toàn của vắc-xin ở người. Trong giai đoạn II, công thức và liều lượng của vắc-xin được thiết lập để chứng minh tính hiệu quả của vắc-xin. Cuối cùng, trong giai đoạn III, sự an toàn và hiệu quả của vắc-xin cần phải được chứng minh ở một nhóm cộng đồng lớn.

Do mức độ nghiêm trọng của đại dịch COVID-19 , các cơ quan quản lý vắc-xin có thể nhanh chóng theo dõi các bước này. Nhưng không có vẻ gì là vắc-xin COVID-19 được đưa vào sử dụng sớm hơn 6 tháng tính từ khi bắt đầu thử nghiệm lâm sàng. Trên thực tế, một loại vắc-xin sẽ phải mất từ ​​12 đến 18 tháng hoặc lâu hơn để phát triển và thử nghiệm trong các thử nghiệm lâm sàng ở người. Và chúng ta vẫn chưa biết liệu vắc-xin có hiệu quả với vi-rút này hay không.

Nếu vắc-xin được phê duyệt, sẽ cần thêm thời gian để sản xuất, phân phối và quản lý cho người dân trên toàn thế giới. Vì mọi người đều chưa có miễn dịch với COVID-19 , nên có khả năng sẽ cần tiêm chủng hai lần, cách nhau ba đến bốn tuần. Mọi người có thể sẽ bắt đầu có miễn dịch với COVID-19 từ một đến hai tuần sau lần tiêm chủng thứ hai.

Vẫn còn rất nhiều công việc phải làm. Tuy nhiên, số lượng lớn các công ty dược phẩm, chính phủ và các cơ quan khác đang tập trung nghiên cứu, sản xuất vắc-xin COVID-19 chính là niềm hi vọng cho toàn thế giới.

 

Cách bảo vệ bản thân và ngăn ngừa mắc COVID-19

Cho đến khi có vắc- xin COVID-19 , việc phòng tránh nhiễm bệnh là vô cùng quan trọng. Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (CDC) khuyến nghị tuân theo các biện pháp phòng ngừa này để tránh COVID-19 :

  • Tránh tiếp xúc gần. Chúng ta cần tránh tiếp xúc gần (trong phạm vi dưới 2 mét) với bất kỳ ai bị bệnh hoặc có triệu chứng. Ngoài ra, cũng cần tránh các sự kiện lớn và các cuộc tụ họp đông người.
  • Đeo khẩu trang ở những nơi công cộng.Khẩu trang giups bảo vệ bản thân ở những nơi đông người như cửa hàng tạp hóa, nơi khó tránh tiếp xúc gần với người khác. Khẩu trang cũng được khuyến cáo sử dụng trong các khu vực đang có sự lây lan dịch bệnh. Khuyến cáo này dựa trên dữ liệu cho thấy những người mắc COVID-19 có thể truyền virut trước khi xuất hiện triệu chứng mắc bệnh. Sử dụng khẩu trang ở nơi công cộng có thể giúp giảm sự lây lan từ những người không có triệu chứng. Người dân được khuyến khích sử dụng khẩu trang vải. Khẩu trang y tế và khẩu trang N-95 do nguồn cung hạn chế nên được ưu tiên cho nhân viên y tế.
  • Thực hành vệ sinh tốt. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và nước trong ít nhất 30 giây hoặc sử dụng nước rửa tay khô có chứa ít nhất 60% cồn. Che miệng và mũi bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy khi bạn ho hoặc hắt hơi. Vứt khăn giấy đã qua sử dụng vào thùng rác. Tránh đưa tay lên mắt, mũi và miệng. Tránh dùng chung bát đĩa, ly, giường và các vật dụng khác trong gia đình nếu bạn là đối tượng có nguy cơ và phải cách ly. Làm sạch và khử trùng các bề mặt thường hay tiếp xúc hàng ngày.
  • Ở nhà nếu bạn bị ốm. Nếu bạn cảm thấy không khỏe, có dấu hiệu ho sốt hãy ở nhà trừ khi đi khám. Tránh đi làm, trường học và các khu vực công cộng và không đi phương tiện giao thông công cộng.

Nếu bạn có các bệnh mãn tính hay các vấn đề sức khoẻ khác và có thể có nguy cơ diễn biến nghiêm trọng nếu mắc bệnh, hãy đến gặp bác sĩ để được tư vấn về các cách khác để bảo vệ bản thân.